|
Бу сурьатлы, бу муреккеп аят
Амди Алимнинъ ве Халид Шеитнинъ хатирелерине итъаф
I
Кёр сокъакъ ичинде услупсыз бина,
Сачагъы тельчели, къапусы сыныкъ.
Дым софа тёрюнде чыракъ де яна,
Де сёне. Пардошнынъ давушы тыныкъ.
Къурунып келем мен, галстук такъып...
Къаранлыкъ мердивенден чыкъмасы беля.
Кученип къычырам, тёпеге бакъып,
Олянлар, гъалиба, звде ёкъ, аля.
Йыртылма, дей манъа къапуджы Гаспар,
Чылпыкълы козьлери ракъыдан шишкен, —
Не кельдинъ? Сенинъчюн бу эвде не бар?
— Кекире, къакъына. Юкъугъа пишкен.
Мындамы? Бу джарты эвдеми, эмдже?
Тёвбе эт! Чардакъта ышыгъы улькюн
Одада достларым яшайлар. Мендже,
Дюньяда эр шейнинъ олмасы мумкюн!
Тапшангъа отурам, бир сигар якъам,
Ниает, тёпеде гурсюльдей къапу.
Дыварлар силькине. Абдырап къалкъам,
Олянлар тюшелер... Сонъ зий-чув къопа.
Бириси аянлай, къанкъая берип,
Башынынъ тёпеси буз киби тайгъакъ.
Дигери кертикли къашларны керип,
Диккенсни опькелей. Юреги къайнакъ...
Бириси «Макбет»ни терджиме эткен,
Алты кунь, дёрт гедже кирпикни сыкъмай.
Дигери эля козь мелекни кутькен,
Федакяр севгичюн антындан чыкъмай.
Бириси къадимий татардан мирас —
Эрликке, видждангъа бойсунып оськен.
Дигери чыплакъ ор чёлюнде къыш-яз,
Мал бакъып кечинген... Такъдирге куськен.
Шеэрге чыкъамыз къалдырым бойлап,
Шенъ къызлар кечелер, къашанып бизге.
Кулемиз оларгъа, форсадан чатлап,
Озюмиз насылмыз, корюнмей козьге.
Багъчада оркестр краковяк чала,
Силькине, тепине дурулмаз несиль.
Бу омюр татарны къучакълап ала,
Эдепли деделер не десе — десин!
Биз киммиз? Сурьатлы аяттан нелер
Беклеймиз? Бельки къыркъ йылдан сонъ улу
Эдиплер олурмыз?!... ким билир,
Бельки бу къафалар истидат толу!
Иътимал, биз ольмез эсерлер язып,
Джиханны айретке къоярмыз. Йыллар
Кечкен сонъ несиллер архивни къазып,
Бизлерни арарлар. Чичекли ёллар
Боюнда турармыз абиде олып.
Ферасет алеми къойнуна толып!
II
Ама, ёкъ! Такъдир пек шефкъатсыз олды,
Достларнынъ бирини ансыздан шемшек
Кучюле сындырды... аяттан алды.
Дигери чонъкъайып тургъан о, кевшек
Бинаны терк этип, Мелекле кетти,
Онъа гуль багъчада телькъинлер этти:
Инсан не? Намус не? Девлет не демек?
Аятчюн берильген муълет не демек?
Инкъиляб эшкъына хызмет не демек?
Эмекте тапылгъан иззет не демек?
Сендеки джильвели козьлер не демек?
Къальбимни якъыджы сёзлер не демек?
Не демек джеваир топракълар менчюн?
Баарьде ешерген япракълар менчюн?
Къырларда мелеген къоюнлар менчюн?
Давуллы-зурналы оюнлар менчюн?
Къавалда инълеген нагъмелер менчюн?
Софада айтылгъан манелер менчюн...
Не демек? Не демек? Сен анълат манъа,
Генчликте койлерде первасыз кечкен
Самимий севгимиз дегильми? Санъа,
Эбедий садакъат ичюн ант ичкен
Асретли куньлерим дегильми олар?
Серветли куньлерим дегильми олар?
III
Сонъ кийик къузгъунлар улуды кокте,
Шеэрлер ве койлер туташты, янды.
Биз кеттик джебэге куньбаты бетке,
Алмания бизлерни бечеллер санды.
Дёрт сене... алевли чёллерде, къарлы
Дагъларда къара юз душманны къырдыкъ.
Бу мудхиш сеферде алемчюн зарлы
Зевалгъа ялынъыз биз къаршы турдыкъ.
IV
Мен дёндим дженклерден гъалиплер иле,
Достумны арадым, бекледим... о ёкъ!
Ичимде къутургъан исъянны динъле,
Не япсын бу юрек? Кедерим пек чокъ?!
V
Кёр сокъакъ ичинде услупсыз бина,
Сачагъы тельчели, къапусы сыныкъ.
Дым софа тёрюнде чыракъ де яна,
Де сёне. Ач эвнинъ давушы тыныкъ.
Санъа ким керек, дей къапуджы Гаспар,
Козьлери сёнюккен, къыйышкъан бели.
Не кельдинъ? Сенинъчюн бу эвде ким бар?
Абына сюрюне... къалтырай эли.
Мындамы? Бу виран эвдеми? Хайыр,
Кимсем ёкъ... олгъаны, кельмеди къайтып!
Дедилер: «Вислада чамлы, тик байыр
Четинде джан берди...». Мен сизге айтып
Оламам тарихны бутюнлей шимди,
Ферьядым тениме дерт олып синъди.
Бу сукют, харабе бинагъа кельдим
Достларнынъ рухуна баш эгмек ичюн.
Къыркъ сене мен шиир язмагъан эдим,
Бугунь бу сёзлерни таб этмек ичюн
Шерефли генчликни хатирге алдым,
Чокъ языкъ... мен артыкъ ихтияр олдым!
1958 с.
|
