|
BU SURATLI, BU MÜREKKEP AYAT…
(Amdi Alimniñ ve Halid Şeitniñ hatirelerine itaf)
I
Kör soqaq içinde üslüpsiz bina,
Saçağı telçeli, qapusı sınıq.
Dım sofa töründe çıraq de yana,
De söne. Pardoşnıñ davuşı tınıq.
Qurunıp kelem men, galstuk taqıp...
Qaranlıq merdivenden çıqması belâ.
Küçenip qıçıram, töpege baqıp,
Olânlar, ğaliba, evde yoq, alâ.
Yırtılma, dey maña qapucı Gaspar,
Çılpıqlı közleri raqıdan şişken, –
Ne keldiñ? Seniñçün bu evde ne bar?
– Kekire, qaqına. Yuquğa pişken.
Mındamı? Bu cartı evdemi, emce?
Tövbe et! Çardaqta ışığı ülkün
Odada dostlarım yaşaylar. Mence,
Dünyada er şeyniñ olması mümkün!
Tapşanğa oturam, bir sigar yaqam,
Niayet, töpede gürsüldey qapu.
Divarlar silkine. Abdırap qalqam,
Olânlar tüşeler... Soñ ziy-çuv qopa.
Birisi ayanlay, qanqaya berip,
Başınıñ töpesi buz kibi tayğaq.
Digeri kertikli qaşlarnı kerip,
Dikkensni öpkeley. Yüregi qaynaq...
Birisi “Makbet”ni tercime etken,
Altı kün, dört gece kirpikni sıqmay.
Digeri elâ köz melekni kütken,
Fedakâr sevgiçün antından çıqmay.
Birisi qadimiy tatardan miras –
Erlikke, vicdanğa boysunıp ösken.
Digeri çıplaq or çölünde qış-yaz,
Mal baqıp keçingen... Taqdirge küsken.
Şeerge çıqamız qaldırım boylap,
Şeñ qızlar keçeler, qaşanıp bizge.
Külemiz olarğa, forsadan çatlap,
Özümiz nasılmız, körünmey közge.
Bağçada orkestr krakovâk çala,
Silkine, tepine durulmaz nesil.
Bu ömür tatarnı quçaqlap ala,
Edepli dedeler ne dese – desin!
Biz kimmiz? Suratlı ayattan neler
Bekleymiz? Belki qırq yıldan soñ ulu
Edipler olurmız?!... kim bilir,
Belki bu qafalar istidat tolu!
İtimal, biz ölmez eserler yazıp,
Ciannı ayretke qoyarmız. Yıllar
Keçken soñ nesiller arhivni qazıp,
Bizlerni ararlar. Çiçekli yollar
Boyunda turarmız abide olıp.
Feraset alemi qoynuna tolıp!
II
Amma, yoq! Taqdir pek şefqatsız oldı,
Dostlarnıñ birini ansızdan şemşek
Küçüle sındırdı... ayattan aldı.
Digeri çoñqayıp turğan o, kevşek
Binanı terk etip, melekle ketti,
Oña gül bağçada telkinler etti:
İnsan ne? Namus ne? Devlet ne demek?
Ayatçün berilgen mület ne demek?
İnqilâp eşqına hızmet ne demek?
Emekte tapılğan izzet ne demek?
Sendeki cilveli közler ne demek?
Qalbimni yaqıcı sözler ne demek?
Ne demek cevair topraqlar mençün?
Baarde yeşergen yapraqlar mençün?
Qırlarda melegen qoyunlar mençün?
Davullı-zurnalı oyunlar mençün?
Qavalda iñlegen nağmeler mençün?
Sofada aytılğan maneler mençün...
Ne demek? Ne demek? Sen añlat maña,
Gençlikte köylerde pervasız keçken
Samimiy sevgimiz degilmi? Saña,
Ebediy sadaqat içün ant içken
Asretli künlerim degilmi olar?
Servetli künlerim degilmi olar?
III
Soñ kiyik quzğunlar uludı kökte,
Şeerler ve köyler tutaştı, yandı.
Biz kettik cebege künbatı betke,
Almaniya bizlerni beçeller sandı.
Dört sene... alevli çöllerde, qarlı
Dağlarda qara yüz duşmannı qırdıq.
Bu müdhiş seferde alemçün zarlı
Zevalğa yalıñız biz qarşı turdıq.
IV
Men döndim cenklerden ğalipler ile,
Dostumnı aradım, bekledim... o yoq!
İçimde quturğan isyannı diñle,
Ne yapsın bu yürek? Kederim pek çoq?!
V
Kör soqaq içinde üslüpsiz bina,
Saçağı telçeli, qapusı sınıq.
Dım sofa töründe çıraq de yana,
De söne. Aç evniñ davuşı tınıq.
Saña kim kerek, dey qapucı Gaspar,
Közleri sönükken, qıyışqan beli.
Ne keldiñ? Seniñçün bu evde kim bar?
Abına sürüne... qaltıray eli.
Mındamı? Bu viran evdemi? Hayır,
Kimsem yoq... olğanı, kelmedi qaytıp!
Dediler: “Vislada çamlı, tik bayır
Çetinde can berdi...”. Men sizge aytıp
Olamam tarihnı bütünley şimdi,
Feryadım tenime dert olıp siñdi.
Bu süküt, harabe binağa keldim
Dostlarnıñ ruhuna baş egmek içün.
Qırq sene men şiir yazmağan edim,
Bugün bu sözlerni tab etmek içün
Şerefli gençlikni hatirge aldım,
Çoq yazıq... men artıq ihtiyar oldım!
1958 s.
|
